در ویدئو زیر ادعا شده که جیمی کارتر از ترس خروج شاه از اوپک ، اقدام به همکاری با انقلاب و آیت الله خمینی کرد.

بررسی ادعا

ادعای اول:

آمریکا به توافق اوپک نیازمند بود. و شاه قصد خروج از اوپک را داشت

برای بررسی ادعا باید به چند نکته توجه کنیم :

1)بررسی اوپک و تاریخ شکل گیری آن :

اوپک(OPEC) یک سازمان دائمی و بین دولتی است که در سال 1960 بین کشور های ایران ، عربستان ، عراق ، کویت و ونزوئلا در کنفرانس بغداد ایجاد شد.

2)وضعیت ایران در اوپک:

با خروج بریتانیا از شرق سوئز  نقطه عطفی برای رابطه میان ایران و عربستان شکل گرفت که سبب سیاست بلند پروازانه شاه شد. این سیاست ها تا حدودی مورد حمایت آمریکا و بریتانیا بود.

در اواخر دهه 70 دو مانع برای این ارتباط صمیمانه وجود داشت.:

1)حمایت عربستان برای استقلال بحرین

2) تنش آرامکو

با پا درمیانی آمریکا دو طرف در مورد خط ماد به توافق رسیده و شاه از ادعای خود بر بحرین دست برداشت.(1)

در این زمان دولت جانسون حمایت بی قید و شرطی از شاه داشت.و با به قدرت رسیدن نیکسون ایران تبدیل به ژاندارم منطقه تبدیل شد.اما با این حال نگرش سلطه جویانه ایران ، میتواند منجر به ایجاد شکاف با رژیم عرب شود.

سیاست حمایت آمریکا از ایران ، سیاست عمومی برای آغاز یک شریک امنیتی در منطقه بود.(2)

در فوریه 1971 ایران و سایر شرکا ی اوپک توافقنامه ای را از شرکت های نفتی خصوصی برای پرداخت درآمد های بیشتر تا 1975 به دست آوردند.در نتیجه در سال های 1970 تا 1972 درآمد ایران از 1/12 میلیارد دلار به 2/39 میلیارد دلار افزایش یافت. با این قرار داد نیکسون به شاه کارت سفید معروف به حمایت نظامی و تسلیحات ایالات متحده را داد. و این به ایران ثابت کرد که اوپک یک مزیت سیاسی است.(3)

در بقیه دهه شاه از همه ابزار ها برای به حداکثر رساندن سود نفتی خود ، نه تنها در مقابل شراکت های نفتی بلکه در مقابل سایر اعضا سازمان اوپک استفاده میکرد.

در سال 1973 ایران در اوج نفوذ خود در اوپک بود. اما این درحالی بود که منافع ایران و عربستان کاملا در تضاد بود.عربستان با پتانسیل تولید دوبرابری نفت و جمعیت یک دهم ایران ، نیازی به حداکثر درآمد نداشت.

از سال های 1974تا 1977 درآمد به 4/6 میلیارد دلار افزایش یافت.رویای تمدن بزرگ شاه ناگهان به وقوع پیوست.

تا اینجای کار اوپک پلی برای رسیدن برای مقاصد شاه بود. و اصلا با ادعای اینکه شاه قصد خروج از اوپک را داشته باشد ، جور در نمی آید.

توجه کنید اتکای ایران به نفت باعث آسیب پذیری کشور در نقابل هر شوکی به بازار نفتی میشد.در نتیجه پس از شوک 1973 ایران به طور مداوم شروع به فشار برای افزایش قیمت نفت کرد.

در این سال ها آمریکا سراغ ارتباط بیشتر با رهبر عربستان شد.در نتیجه ریاض برای لغو تحریم های نفتی لابی گری کرد ، و فعالانه برای جلوگیری از سایر شوک ها از اختلال در انتقال جریان نفت به غرب جلوگیری کرد.

این نتایج عموما نشان دهنده کنار گذاشتن ایران توسط خود آمریکا بود . نه اینکه شاه قصد کنار گذاشتن اوپک را داشته باشد . و خروج ایران از اوپک سبب آسیب به آمریکا شود.

در سال 1975، 12 درصد تولید نفت ایران کاهش یافت . از طرفی شاه تصمیم گرفت هزینه های عمومی را که برای اجرای برنامه توسعه اختصاص یافته بود ،افزایش دهد.  در این زمان تورم جدیدی در کشور ایجاد شد.و همچنین کمپین افزایش قیمت نفت در اوپک کاهش یافته بود.(4)

در این صورت شاه به نوعی نیازمند اوپک برای هدایت برنامه توسعه ایران بود.

نکته دوم :

با کمی گشت و گذار در فضای مجازی متوجه میشویم اصلا کارتر همچین مصاحبه ای درمورد ایران انجام نداده. همچنین فیلم نه تنها به زبان اصلی نبوده . بلکه صداگذاری شده و دلایل کافی را برای غیرواقعی بودن فیلم فراهم میکند.

ادعای دوم

در این فیلم ادعا شده که جیمی کارتر قصد حمله به ایران با بمب اتم را داشته است و اگر دوباره رییس جمهور میشد ، او اینکار را میکرد .

بررسی ادعا:

در مصاحبه زیر جیمی کارتر درمورد حمله به سفارت آمریکا صحبت میکند:

او میگوید: اگر من به ایران حمله نظامی میکردم ، مطمئنا دوباره رای می آوردم. اگر میخواستم ، میتوانستم ایران را از روی نقشه حذف کنم . اما در این فرایند انسان های بی گناه زیادی از جمله گروگان ها ، کشته میشدند.

منابع:

1):دیپلماسی آرام: از قاهره تا توکیو در گرگ و میش امپریالیسم  

   

2):  https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve04/d97                                              

 3:اوپک: بیست و پنج سال قیمت و سیاست

4): https://www.cairn.info/revue-confluences-mediterranee-2016-2-page-143.htm#no252